Strona główna


Strona główna

Przeciwdziałanie bezrobociu


 powrót do spisu

 

Bezrobocie oraz przeciwdziałanie mu w Polsce i Unii Europejskiej

 

Przeciwdziałanie bezrobociu

 

         Od połowy lat 80. w państwach rozwiniętych w sferze zwalczania bezrobocia i zwiększaniu zatrudnienia coraz częściej wykorzystywano tzw. aktywne polityki rynku pracy (ALMP – z ang. ALMP – active labor market policy). Najważniejszym celem ALMP jest zwiększenie zatrudnienia i spadek bezrobocia dzięki bezpośredniemu oddziaływaniu na szanse znalezienia pracy przez osoby nimi objęte, poprzez zwiększanie popytu na pracę (subsydiowanie zatrudnienia, roboty publiczne), a także usprawniające funkcjonowanie samego rynku (pośrednictwo pracy, doradztwo zawodowe). Część programów realizuje także postulaty polityki społecznej (zapewnienie dochodu, przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu). OECD i UE od początku lat 90. rekomendują aktywnych polityk rynku pracy w przekonaniu o ich skuteczności w redukcji bezrobocia.

         W Polsce, podobnie jak w innych państwach środkowoeuropejskich, udział wydatków na ALMP w PKB jest niższy niż przeciętnie w Europie, co z jednej strony odzwierciedla generalnie niższe wydatki na politykę rynku pracy, z drugiej zaś to, że polski model polityki rynku pracy opiera się przede wszystkim na działaniach pasywnych (podobny model występuje także na Węgrzech i Słowacji). Dominacja polityk pasywnych w ogóle wydatków na ten cel jest jednak w Polsce szczególnie duża – udział wydatków na programy aktywne, zarówno w PKB, jak i w całości wydatków na politykę rynku pracy, należy w Polsce do najniższych w OECD 10.

         Istotne jest, aby różnicować narzędzia ALMP względem różnych grup ludności. Młodym należy pomóc, wspierając ich start zawodowy oraz zapewniając pomoc w zarządzaniu własną karierą. Z kolei osobom po 56. roku życia (gdzie wskaźnik zatrudnienia na skutek odchodzenia na emeryturę stanowi tylko ok. 25%) trzeba utrudnić przechodzenie na wcześniejszą emeryturę. Kobietom do 29. roku życia należy pomóc w łączeniu powrotu do pracy z funkcjami rodzinnymi (np. ułatwić pracę na część etatu po urodzeniu dziecka). Konieczna jest też poprawa efektywności służb zatrudnienia. Obecne statystyki (szkolenie tylko około 4% bezrobotnych, jeden doradca przypadający średnio na 7 tys. osób, pośrednik przypadający średnio na 2,5 tys. osób) są niekorzystne (docelowo należałoby przeszkalać około 15-20% bezrobotnych) 11.

         W ramach realizacji pierwszego filaru Europejskiej Strategii Zatrudnienia (zatrudnialność – czyli otwarcie rynku pracy dla wszystkich) rządy powinny przeciwdziałać szczególnie długoterminowemu bezrobociu poprzez kształcenie ustawiczne, wspieranie programów szkoleniowych i przekwalifikowań, programy doradcze i pomoc w dostosowywaniu programów edukacyjnych do zmieniających się potrzeb rynku pracy.

 

Źródło: Dane GUS, www.stat.gov.pl.

 

         Realizując drugi filar ESZ, zakłada się, że drogą do zwalczenia bezrobocia jest pobudzanie przedsiębiorczości i tworzenie nowych miejsc pracy w przedsiębiorstwach poprzez ułatwienia podatkowe, kredyty na rozwój firm, ograniczanie biurokracji itp. Ważnym elementem tej strategii jest promowanie samozatrudnienia poprzez różnego rodzaju ułatwienia fiskalne i logistyczne.
         Warto nadmienić, iż Polacy prowadzący działalność gospodarczą stanowią prawie 30% zatrudnionych, przy czym tylko kilkuprocentowa przewaga mężczyzn – przedsiębiorców nad kobietami prowadzącymi własną działalność świadczy o względnie dużej przedsiębiorczości polskich kobiet w porównaniu z innymi krajami UE.

 

Źródło: Employment in Europe 2005. Recent Trends and Prospects, Komisja Europejska, Bruksela 2005; oraz Eurostat, QLFD.

 

         W trzecim filarze ESZ (zdolność adaptacyjna) chodzi głównie o wypracowanie zdolności przystosowawczych do nowych warunków rynku pracy, zarówno po stronie pracowników, jak i pracodawców, jak również o zmiany w zakresie technologii, organizacji pracy, rodzajów umów o pracę oraz podejmowaniu szkoleń, a w niektórych przypadkach – przekwalifikowania pracowników i dostosowania umiejętności do potrzeb ryku pracy.
         Działania, jakie podejmują rządy wielu państw, to zachęcanie młodzieży i bezrobotnych do podejmowania się zawodów informatycznych. Planowane są w najbliższym czasie programy, które mają zdopingować szczególnie młode osoby do podnoszenia swych kwalifikacji w branży komputerowej. 
         Przejawem realizacji czwartego filaru (równość szans) wcielanie w życie zasady niedyskryminacji na rynku pracy ze względu na płeć. Statystyki bezrobocia prowadzone od wielu lat w państwach UE wskazują na przewagę bezrobotnych kobiet wśród ogółu bezrobotnych. Strategia ma umożliwić wyrównanie szans kobiet na znalezienie pracy np. poprzez rozwój sektora usług opieki nad dziećmi, rozwój szkoleń ułatwiających aktywizację zawodową kobiet oraz programy ułatwiające kobietom powrót do pracy po dłuższej przerwie, spowodowanej np. urlopem wychowawczym. Poza kwestiami dotyczącymi wyrównywania szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy w czwartym filarze znajdują się również sprawy dotyczące integracji społecznej i zwiększenia szans na zatrudnienie dla osób niepełnosprawnych.
         Kolejnym aspektem wymagającym szczególnego zainteresowania powinno być dążenie do wyrównywania szans na rynku pracy także w ujęciu regionalnym. Obszary dotknięte wysokim bezrobociem powinny zostać objęte szczególną troską władz. Woj. podkarpackie plasuje się w połowie rankingu województw pod względem stopy bezrobocia zarejestrowanego.

 

Liczba bezrobotnych zarejestrowanych oraz stopa bezrobocia wg województw (stan na koniec października 2005 r.).

Województwa Bezrobotni(w tys.) Stopa bezrobocia(w % aktywnych zawodowo) Ranking
Polska

2 712,1

17,3

 

dolnośląskie

229,1

20,2

12

kujawsko-pomorskie

182,8

21,8

13

lubelskie

149,6

16,3

16,3

lubuskie 

88,8 

23,2 

14

łódzkie 

192,4 

17,4 

7

małopolskie 

172,7 

13,4 

1

mazowieckie 

329,3 

13,7 

2

opolskie 

66,6 

18 

9

podkarpackie 

157,5 

17,7 

8

podlaskie 

69,1 

14,7 

4

pomorskie 

161,1 

19,3 

10

śląskie 

282,5 

15,4 

5

świętokrzyskie 

113 

19,9 

11

warmińsko-mazurskie 

147 

26,9 

16

wielkopolskie 

207,7 

14,3 

3

zachodniopomorskie 

163 

24,9 

15

Źródło: Dane GUS, www.stat.gov.pl.

 

Stopa bezrobocia wg województw (stan na 31 października 2005).

 

 

Źródło: Dane GUS, www.stat.gov.pl.

 

 

         W okresie od grudnia 2004 r. do października 2005 r., liczba bezrobotnych w woj. podkarpackim spadła o 12,8 tys. osób. Mniejszy spadek liczby bezrobotnych zanotowano tylko w woj. świętokrzyskim (13,3 tys.), lubuskim (10,6 tys.), opolskim (7,9 tys.) i podlaskim (7 tys.).

 

Zmiany liczby bezrobotnych w okresie grudzień 2004 r. – październik 2005 r.

Źródło: Dane GUS, www.stat.gov.pl.

 


10 Zatrudnienie w Polsce 2005, op.cit., s. 196-197.

11 Wypowiedź M. Boniego na konferencji „Bezrobocie z Polsce – mity a rzeczywistość”, organizowanej przez Forum Rozwoju Edukacji Ekonomicznej, http://www.free.org.pl.

 

powrót do spisu

 

 

opublikowano: 7 lutego 2006 08:15

Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie
ul. Sucharskiego 2, 35-225 Rzeszów, fax: +48 17 866 12 22
Lista Telefonów Uczelni
Strona głównaDrukujDo góry