Strona główna

Raport: Rynek pracy w Polsce i UE

Strona główna

Ku nowej szkole


powrót do spisu

 

Ku nowej szkole

         System edukacji w najbliższych latach może borykać się z nie lada wyzwaniami. Dynamika dzisiejszego świata sprawia, że coraz trudniej w jasny i przejrzysty sposób wyjaśnić, co się dzieje, dlaczego tak się dzieje i jakie będą skutki tego działania.
         Przed szkołami wyższymi stoją wyzwania współczesnego świata, świata inaczej niż „dawniej” definiującego rolę edukacji, nauki czy procesu dydaktycznego. „Technologiczna rewolucja – mikrokomputery, bezpośrednia transmisja satelitarna w klasie – wtargnęły już do szkoły. (...) Zmieni to ekonomikę edukacji. Szkoły przejdą od ogromnego nakładu pracy do wysokich kosztów kapitałowych. (...) w społeczeństwie wiedzy szkoła staje się odpowiedzialna za swe działania i uzyskiwane wyniki” 31. W społeczeństwie „pokapitalistycznym” – tak P. Drucker nazywa rzeczywistość, w której obecnie żyją państwa wysokorozwinięte – wiedza staje się jedynym czynnikiem produkcji, spychając na drugi plan zarówno kapitał, jak i siłę roboczą. Nie widzi on jednak technologii jako jedynej i najważniejszej siły sprawczej obecnych zmian. Ma ona bowiem, wg niego, mniejsze znaczenie niż zmiany, które zostają wygenerowane przy okazji w treści, istocie oraz roli kształcenia. Prawdziwym wyzwaniem nie jest technologia sama w sobie, lecz sposoby radzenia sobie z nią, umiejętne i kreatywne jej wykorzystywanie. Aby szkolnictwo odpowiadało wymogom współczesności, powinno:

  • wpoić motywację i nawyk nieustannego uczenia się osobom pobierającym naukę na wszystkich poziomach w każdym wieku,
  • szkoły winny być otwarte zarówno dla już wykształconych ludzi, jak i osób chcących dopiero wiedzę posiąść,
  • edukacja winna przenikać całe społeczeństwo, wszystkie organizacje zatrudniające ludzi (biznes, rząd, organizacje non profit) – będą się stawały instytucjami uczenia się i nauczania.

 

         Podobnie wyzwania, stojące przed wyższym szkolnictwem, definiuje Światowa deklaracja UNESCO Szkolnictwo wyższe w XXI wieku: od wizji do działania 32. Według autorów dokumentów, współczesna technologia powinna być wykorzystana do tworzenia, upowszechniania, udostępniania, sprawdzania wiedzy, a także do jej zarządzania. Dostęp do tych technologii należałoby zapewnić na wszystkich poziomach edukacji. Wśród misji i funkcji szkolnictwa wyższego Deklaracja wymienia m.in. szkolenie i prowadzenie badań, stwierdzając, iż powinno być priorytetem: „rozwijanie, tworzenie i upowszechnienie wiedzy poprzez prowadzenie badań, a także zapewnianie, w ramach działalności usługowej na rzecz społeczności, wytwarzania wiedzy odpowiadającej potrzebom społecznym (...) oraz umożliwianie elastycznego kształcenia na poziomie wyższym i kształcenia ustawicznego, co da uczącym się możliwość optymalnego wyboru wejścia do systemu kształcenia i wyjścia z tego systemu” 33. Dalej dokument określa rolę instytucji szkolnictwa wyższego w najbliższych latach, wskazując m.in. na:

  1. potrzebę stworzenia nowych warunków uczenia się, poczynając od możliwości nauki na odległość, a kończąc na wirtualnych placówkach i systemach szkolnictwa wyższego, które umożliwiają zniesienie ograniczeń wynikających z odległości,
  2. konieczność usunięcia dużych dysproporcji między poszczególnymi krajami oraz wewnątrz nich w dostępie do nowych technologii informatycznych i komunikacyjnych,
  3. potrzebę ścisłego podążania za rozwojem społeczeństwa wiedzy i zapewnienia równego dostępu do studiów,
  4. potrzebę uświadomienia sobie, że instytucje szkolnictwa wyższego wykorzystują nowe technologie informatyczne i komunikacyjne w celu modernizacji pracy, a nie przekształcenia (instytucji) z realnych w wirtualne.

         Kierunki zmian w edukacji europejskiej nakreśla również ogłoszona w 1995 r. przez Komisję Europejską Biała księga kształcenia i doskonalenia na drodze do uczącego się społeczeństwa – pod redakcją E. Cresson i P. Flynna 34. Zdaniem autorów, niezależność Europy (rozumiana tutaj jako zachowanie tożsamości w obliczu ekonomicznych, kulturowych i politycznych wpływów USA, Chin i Japonii) może zapewnić jedynie powstanie „społeczeństwa uczącego się”. Zmianie musi być poddany – w ich mniemaniu – aktualny system szkolnictwa w zakresie jego struktury, celów, treści i metod. Postulowane zmiany są ściśle związane z trzema wielkimi czynnikami przemiany świata współczesnego: procesami globalizacji gospodarki, powstaniem i rozwojem społeczeństwa informacyjnego oraz przemianami cywilizacji naukowo-technicznej. Ważną rolę w poprawie aktualnego stanu rzeczy przypisuje się tutaj kulturze narodowej (szczególnie literackiej i filozoficznej). W procesie kształcenia rozwija ona zmysł krytyczny, chroni przed manipulacją, umożliwia dekodowanie informacji i sprawia wreszcie, że obywatel (w społeczeństwie informacyjnym) może być zdolny do usytuowania oraz rozumienia w sposób krytyczny obrazów i danych dostarczanych mu przez liczne źródła. Jak piszą autorzy, „pamięć i rozumienie przeszłości są nieodzowne dla osądu teraźniejszości. Kultura historyczna oraz geograficzna pełnią podwójną funkcję edukacji, w czasie i przestrzeni, co jest konieczne dla każdego, kto pragnie określić, jakie są jego korzenie, rozwinąć poczucie przynależności zbiorowej i rozumienie innych” 35. Proponowane rozwiązania – na drodze ku społeczeństwu uczącemu się – to przyjęcie m.in. zasad ścisłego powiązania kultury ogólnej i kształcenia, kojarzenia szkół i przedsiębiorstw w nabywaniu kwalifikacji zawodowych, umożliwienia równych szans dostępu do wiedzy oraz wspomaganie procesu edukacji nowoczesnymi technikami (np. informatycznymi). Komisja w końcowej części swojej Białej księgi określa pięć podstawowych założeń skutecznej realizacji „nowej edukacji”, którymi są:

  1. zachęcenie do zdobywania nowych umiejętności,
  2. zbliżenie szkoły i przedsiębiorstwa,
  3. ograniczenie marginalizacji (w dostępie niektórych środowisk do wiedzy),
  4. upowszechnienie znajomości trzech języków,
  5. równorzędne traktowanie inwestycji materialnych i edukacyjnych.


         Podkreślić należy również, że jeżeli ktoś podczas studiów nie opanuje technologii kształcenia przez Internet, to tym samym zamyka sobie dostęp do olbrzymiego źródła wiedzy, jakim jest sieć.

 

 


31  P.F. Drucker, op.cit., s. 158.
32  Deklaracja ta została uchwalona przez światową konferencję UNESCO w Paryżu, w dniach 5-9 października 1998 r.

33  Światowa deklaracja UNESCO Szkolnictwo wyższe w XXI wieku: od wizji do działania, „Nauka i Szkolnictwo Wyższe” 1999, nr 14, s. 8.
34  Biała księga kształcenia i doskonalenia. Nauczanie i uczenie się na drodze do uczącego się społeczeństwa, Warszawa 1997.

35 Ibidem, s. 29.

 

powrót do spisu

 

 

opublikowano: 6 lutego 2006 13:43

Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie
ul. Sucharskiego 2, 35-225 Rzeszów, fax: +48 17 866 12 22
Lista Telefonów Uczelni
Strona głównaDrukujDo góry