Strona główna

Kronika

Strona główna

Wystąpienie Rektora - Inauguracja 2004/2005


IX Inauguracja roku akademickiego

Przemówienie inauguracyjne Rektora WSIiZ, prof. WSIiZ, dr. hab. inż. Tadeusza Pomianka:

 

Szanowni Państwo,

Rok temu prezentowałem książkę ''Czas na sanację'', w której podjęliśmy próbę identyfikacji przyczyn polskich problemów i zaprezentowaliśmy propozycje ich rozwiązania. W tym roku powstało kolejne opracowanie ''W poszukiwaniu syntezy. O problemach szkolnictwa wyższego nie tylko w Polsce''.

W tej publikacji prof. Jerzy Chłopecki opisuje pierwszy uniwersytet i obszernie udowadnia, że dzisiaj nie jest możliwy uniwersytet zachowujący tradycyjne wartości. Z kolei prof. Stanisław Paszczyński kreśli wizję uczelni zarządzanej przy pomocy narzędzi, których dostarcza informatyka. Ja skupiam się na teraźniejszości i prezentuję mój pomysł na uzdrowienie polskiej edukacji i nauki.

Wszak w Polsce mamy boom edukacyjny a ostatnia dyskusja wykazała, że jeśli będzie więcej pieniędzy na naukę to będą też osiągnięcia.

Stanowczo twierdzę, że konieczna jest terapia szokowa bowiem konkurencyjność polskiej gospodarki to klucz do wykorzystania szansy jaką jest nasze członkostwo w UE a tego nie da się osiągnąć bez nowoczesnej edukacji i wykorzystania potencjału nauki.

Zasadność terapii niech potwierdzą choćby poniższe dane:

  • Polska zatrudnia 57 tysięcy pracowników naukowych (najwięcej spośród nowych członków UE) ale są oni nieefektywni, bowiem publikują sześć razy mniej niż Szwedzi i prawie dwa razy mniej niż Czesi w przeliczeniu na liczbę mieszkańców oraz zgłaszają trzydzieści razy mniej patentów niż Niemcy;
  • W Polsce aż 64,3% pracowników nauki zatrudnionych jest w szkolnictwie wyższym a tylko 16,7% w biznesie, podczas gdy w Unii Europejskiej -15 odpowiednio 34,5% i 49,7% a w USA 14,7% i 80,5%. Właśnie dlatego firmy amerykańskie wygrywają batalię np. z firmami europejskimi;
  • Z powyższymi danymi logicznie korespondują następne. Otóż Polska na badania i rozwój wydaje w % PKB trzy razy mniej niż UE - 15 ale dotacja budżetowa państwa jest tylko o 20% mniejsza. Natomiast gospodarka wydaje pięć razy mniej (w porównaniu z USA osiem razy mniej). Powstaje pytanie czy to polskie firmy nie są zainteresowane innowacyjnością czy też naukowcy niewiele mają do zaoferowania?;
  • Wreszcie eksport nowoczesnych technologii jako procent całości eksportu wynosi w Polsce 2,6% podczas gdy w Czechach 9,2% a w USA 28,6%.

O absurdach w polskiej edukacji mówiłem rok temu a zainteresowanych zachęcam do lektury naszej książki.

Ale dość tych smutnych liczb pora na rozwiązania.

Kluczem do sukcesu jest zmiana systemu finansowania nauki i edukacji w naszym kraju. Pora obalić (15 lat za późno) zcentralizowany system finansowania badań firmowany przez KBN. Jesteśmy chyba jedynym krajem demokratycznym gdzie taki dziwoląg funkcjonuje.

Z kolei finansowanie szkół wyższych rodzi liczne patologie i jest niesprawiedliwe wobec uczelni niepaństwowych. Wspomnę tylko, że na studiach dziennych w uczelniach państwowych studiuje tylko kilka procent młodzieży ze wsi a w niepaństwowych zwykle kilka razy więcej (w naszej uczelni 35%). Tak więc biedni utrzymują ze swoich podatków bezpłatne studia bogatych i dodatkowo muszą płacić za własne.

Najwyższa pora zerwać z odziedziczoną po upadłym systemie definicją solidarności społecznej według której bezpłatna ma być edukacja, służba zdrowia itd. W efekcie mamy kiepską jakość, wszechobecne marnotrawstwo oraz niesprawiedliwą i nadmierną redystrybucję dochodów państwa. Zauważmy, że transformacja społeczno-ustrojowa gruntownie zmieniła polski przemysł, handel czy usługi natomiast organizacja sportu, służby zdrowia i innych usług publicznych ale także nauki pozostały w dużej mierze reliktem PRL-u, ze wszystkimi negatywnymi skutkami.

Oto co proponuję: powszechną odpłatność za studia wyższe i dywersyfikacją źródeł finansowania nauki.

Kształcenie wyższe powinno być odpłatne i zarazem wsparte przez łatwo dostępny system kredytowy. Ponadto państwo powinno finansować stypendia socjalne (od pierwszego semestru) i stypendia naukowe (od drugiego semestru), przy czym system stypendialny powinien być także narzędziem preferującym kierunki studiów wg potrzeb państwa i prognoz co do potrzeb rynku pracy, jak i studia dzienne kosztem zaocznych. System stypendialny powinien także zabezpieczyć potrzeby finansowe dwóch ogólnopolskich projektów dotyczących kształcenia uzdolnionych matematycznie oraz przyszłych liderów społeczeństwa obywatelskiego.

Kredyt, który trzeba spłacić oraz stypendia naukowe zachęcą do racjonalnych wyborów co do profilu kształcenia i znacznie zwiększą zaangażowanie studentów w zdobywanie wiedzy, w uzyskanie konkretnych umiejętności. Dzisiaj jest aż nazbyt widoczne, że poziom studiów wyższych mocno się obniżył i pracodawcy nisko oceniają jakość absolwentów. Z kolei pieniądze budżetowe, poza finansowaniem stypendiów i kształceniem najlepszych, powinny być przeznaczone na unowocześnienie infrastruktury dydaktycznej i poprawę jakości kształcenia.

Z kolei nowy system finansowania nauki można oprzeć na 4 filarach: I filar miałby postać KBN-u bis i byłby odpowiedzialny za finansowanie badań podstawowych i tych, które wynikają z dalekowzrocznej polityki państwa. II filar oparty byłby o fundacje wsparte wydatnie przez pracodawców, głównie tych korzystających z efektów projektów naukowych. Warunkiem pozyskania grantu z II filaru byłby stopień społecznej użyteczność aplikacji. Szanse miałyby te projekty, których wymiar praktyczny jest największy. III filar tworzyłby zmodyfikowany system podatkowy, zachęcający firmy do innowacyjności i finansowania nauki. I wreszcie IV filar, stanowiłyby fundusze unijne, których rola w kolejnych latach naszego członkostwa powinna wzrastać.

Warto podkreślić, że proponowany system nie wymaga zwiększenia środków budżetowych i co ważne wreszcie sprzyja zdolnym, pracowitym i ambitnym kosztem gnuśnych, leniwych i pasożytów.

Taka też jest nasza definicja solidarności społecznej.

Lepszą Polskę zbudujemy jeśli damy szansę najlepszym. Dlatego obok rozwiązań systemowych trzeba skutecznie zachęcić do powrotu do Polski naukowców, liderów i menedżerów. Moim zdaniem zaniechanie takich działań to jeden z największych błędów pierwszych rządów solidarnościowych.

Wielu jest zainteresowanych powrotem ale bez wzajemności choćby po stronie polskich uczelni. Dlatego staramy się dać dobry przykład. Stworzyliśmy bank kadr polonijnych, przygotowaliśmy ofertę i efekty już są. Sześciu profesorów emigrantów z czołowych uniwersytetów, głównie amerykańskich, zaczyna pracę w naszej uczelni, niektórzy przygotowują się do powrotu. Zachęcamy innych.

Ale wracając do finansowania edukacji chciałbym z satysfakcją podkreślić, że polski rząd podjął ostatnio działania idące w proponowanym przez nas kierunku. Po raz pierwszy studenci obu sektorów maja wspólny system stypendialny. W efekcie np. nasza uczelnia otrzymała 5 mln. złotych (to 20% czesnego) na stypendia socjalne i naukowe. Miło mi poinformować, że na 8 tysięcy studentów ok. 2400 z nich otrzyma stypendia z dotacji Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu oraz z naszych środków czyli ponad cztery razy więcej niż do tej pory.

Bardzo dobry student z biednej rodziny będzie otrzymywał nawet 1000 - 1200 złotych stypendium miesięcznie czyli trzy razy więcej niż wynosi czesne za miesiąc nauki.

 

Szanowni Państwo,

Teraz pora, żeby powiedzieć parę słów o życiu naszej uczelni w minionym roku. Mam ułatwione zadanie bo na początku inauguracji dużo informacji przekazał film a po jej zakończeniu rozdamy Państwu obszerny raport z działalności uczelni w minionym roku akademickim.

Mamy przekonanie, że to był kolejny udany rok dla naszej szkoły. Nie tylko bierzemy udział w dyskusji nad naprawą Rzeczypospolitej, ale też sporo robimy na rzecz regionu.

Zrealizowaliśmy kilkadziesiąt projektów (głównie Instytut Gospodarki oraz Regionalne Centrum Informacji Europejskiej) i cieszy nas, że coraz więcej samorządów korzysta z naszych usług (przede wszystkim Rzeszów i Przemyśl). Aktualnie kończymy prace nad strategią innowacyjności dla woj. podkarpackiego. Rośnie zakres współpracy ze szkołami średnimi np. aktualnie zaoferowaliśmy im bezpłatnie system e-szkoła. Rozbudowujemy także nasz projekt, którego celem jest wyłanianie uczniów najzdolniejszych matematycznie i oferowanie im specjalnego programu szkoleniowego. Większość z tych projektów finansujemy z własnych środków z nadzieją, że kiedyś region to doceni ale zarazem ubolewamy, że po 15 latach w dalszym ciągu klucz do państwowej kasy mają państwowi a nie ci co są efektywni i społecznie użyteczni.

Cieszy nas dynamiczny rozwój działalności naukowo-badawczej.

Miniony rok to kolejne kilkadziesiąt projektów badawczych i to głównie międzynarodowych. Rośnie liczba naszych partnerów, w tym o bardzo dużej renomie. Największe projekty wszak realizujemy np. we współpracy z Uniwersytetem Purdue (USA) i Uniwersytetem w Barcelonie (Hiszpania). To niewątpliwie zasługa kadry profesorskiej ale także, co warto podkreślić, bardzo ambitnych młodych pracowników nauki.

Sądzę, że mamy coraz solidniejsze podstawy kadrowe, żeby podtrzymać wspomniana dynamikę. Wszak w ubiegłym roku akademickim obroniło się kolejnych sześciu doktorów, którzy od początku w naszej uczelni zdobywali ostrogi akademickie a na pierwszym etacie pracuje 60% profesorów, 85% doktorów i 100% asystentów spośród pracowników etatowych. Wśród projektów realizowanych chce zwrócić uwagę na dwa bowiem wiele sobie po nich obiecujemy:

  • Wspólnie z Polską Konfederacją Pracodawców Prywatnych realizujemy pierwszy projekt w Polsce, w którym pracodawcy ocenią absolwentów polskich uczelni oraz rolę nauki w rozwoju gospodarczym kraju. Inicjatywa ta uzyskała dużą aprobatę ze strony obecnego Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, Pana Mirosława Sawickiego.
  • Drugim z nich jest przygotowywany wspólnie z Gazetą Wyborczą HELP WANTED INDEKS (wskaźnik prognozowanej koniunktury na rynku pracy), który może być traktowany jako wczesny wskaźnik oceny koniunktury na rynku pracy i aktywności gospodarczej nie tylko w regionie, ale również w całym w kraju.

Trudno także nie wspomnieć, że 24 września br. odbyło się w siedzibie głównej NBP, z udziałem Prezesa prof. Leszka Balcerowicza, innowacyjne posiedzenie Rady programowej pierwszego w Polsce czasopisma elektronicznego E-Finanse, które będzie wydawać nasza uczelnia.

Sporo także udało nam się zrobić w obszarze dydaktyki.

Miniony rok umocnił naszą czołową pozycję w zakresie wykorzystania osiągnięć informatyki do zarządzania uczelnią oraz w procesie dydaktycznym.

Aktualnie każdy student otrzymuje bez dodatkowej opłaty Pakiet Europejski, w skład którego wchodzą: suplement do dyplomu, ECTS, warsztaty europejskie ale także musi zdobyć ECDL i certyfikaty językowe. Dzięki temu m.in. może łączyć studia, staże, praktyki w naszej uczelni z tego typu działalnością w Unii Europejskiej. Zatem zakończyliśmy proces adaptacji naszej szkoły do rynku unijnego.

Umocniliśmy także naszą pozycję w kraju w zakresie międzynarodowych certyfikatów informatycznych i językowych. I tak np. aż 30% osób w Polsce posiadających certyfikaty ECDL uzyskało je w naszej uczelni.

Nasza Akademia Cisco osiągnęła w czerwcu 2004 roku stopień CATC - ''Cisco Academy Training Center'', co daje nam uprawnienia do szkolenia i certyfikowania instruktorów dla wszystkich polskich uczelni czy Akademii Regionalnych Cisco.

Natomiast kilka dni temu, lider usług informatycznych dla szkół wyższych, amerykańska firma PeopleSoft, uzgodniła szczegóły współpracy z nami jako głównym partnerem w Polsce - wspólnie będziemy świadczyć usługi dla sektora edukacji i sektora publicznego.

Stworzyliśmy największą w Polsce sieć ośrodków egzaminacyjnych TELC. Centrum Języków Obcych WSIiZ koordynuje pracę 60 ośrodków na terenie całego kraju w tym w: Uniwersytecie Jagiellońskim, Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, Politechnice Krakowskiej. Zresztą z UJ podpisaliśmy dwie kolejne umowy dzięki którym absolwenci Administracji, Europeistyki oraz Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej mogą studiować na studiach uzupełniających magisterskich właśnie na UJ.

W minionym roku uczyniliśmy spory krok, żeby nasza uczelnia stała się międzynarodową. W efekcie ten rok inauguruje już ponad 200 studentów obcokrajowców, w tym głównie z Ukrainy i Chin. Dla większości z nich studia odbywać się będą w języku angielskim. Ich przedstawiciele będą brali udział w Immatrykulacji. Nieskromnie twierdzimy, że wiele naszych osiągnięć przeczy tezie, iż Podkarpacie to region cywilizacyjnie zapóźniony i zachęcamy jego władze do wykorzystania naszych absolwentów do promocji naszego województwa.

W rozpoczynającym się roku akademickim do grona studentów dołączyło ponad 3000 żaków i łącznie ze studiami podyplomowymi studiuje u nas ponad 8500 studentów.

Nie zapominamy również o uczniach funkcjonującego w ramach Uczelni Gimnazjum Akademickiego i Liceum Ogólnokształcącego, którzy osiągali bardzo wysokie wyniki w rankingach szkół oraz odnosili sukcesy w wielu konkursach i olimpiadach przedmiotowych i interdyscyplinarnych. Przygotowujemy młode pokolenie tak by świadome wyzwań jakie postawi przed nimi dorosłe życie byli w stanie im sprostać realizując jednocześnie swoje marzenia.

 

Drodzy Studenci,

jak wspomniałem, radykalnie wzrosła kwota dotacji Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu na stypendia dla was. Dlatego zachęcam was do walki o jak najlepsze oceny. Dzięki naszym stypendiom ponad trzystu najlepszych studiuje za darmo. Teraz ta liczba przekroczy 1500. Każdy kto uzyska średnią ocen powyżej 4.0 otrzyma stypendium naukowe. W minionych latach od 20 do 25% studentów przekraczało tą barierę. Ale stać was na więcej. Wreszcie nastał czas, że zdolny i pracowity będzie studiował u nas za darmo, a jeśli jest dodatkowo biedny, to może otrzymać nawet prawie trzy razy tyle co czesne!

Jest też kolejny argument, żeby w czasie studiów wykorzystać w pełni naszą obszerną ofertę. Nasze Biuro Karier otrzymuje znacznie więcej ofert pracy. Jest to oczywiście efekt ożywienia gospodarczego, ale myślę także o pozytywnej weryfikacji przez rynek umiejętności naszych absolwentów. Cieszymy się jakże licznymi ich sukcesami.

 

Szanowni Studenci,

Czas studiów jednak to nie tylko nauka, to również czas aktywności towarzyskiej, czas zabawy. Życzę Wam, abyście właściwie wyważali proporcje między tymi aspektami życia studenckiego.

Wszystkim studentom życzę zatem jak najlepszych efektów systematycznej i wytrwałej pracy oraz szczęścia w życiu osobistym. Nauczycielom akademickim, dziękując im za dotychczasową wspaniałą aktywność, życzę dużo zdrowia oraz sukcesów w pracy dydaktycznej i naukowej. Pozostałym pracownikom Uczelni życzę szczęścia osobistego, satysfakcji z wykonywanej pracy i odpowiednich do wkładu pracy gratyfikacji.

 

powrót

 

 

opublikowano: 27 lipca 2005 10:45

Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie
ul. Sucharskiego 2, 35-225 Rzeszów, fax: +48 17 866 12 22
Lista Telefonów Uczelni
Strona głównaDrukujDo góry